Yahudi Kültüründe Kadının Yaratılışı (Havva-Lilith)

Yahudi Kültüründe Kadının Yaratılışı (Havva-Lilith)

Yahudi kültüründe ilk kadınla ilgili iki farklı bilgi mevcuttur. Tevrat’ta kadının yaratılışıyla ilgili anlatımlardan birisine göre insan, erkek ve dişi (Lilith) olarak yaratılmıştır.[1] Diğer anlatıma göre ise Âdem, yaratılıp cennete konulduktan sonra [2] onun kaburgasından eşi (Havva) yaratılmıştır [3]. Havva’nın yaratılışı ile ilgili olarak Tevrat’ta şu bilgiler verilmektedir:
“Sonra, “Âdem’in yalnız kalması iyi değil” dedi, “Ona uygun bir yardımcı yaratacağım.” RAB Tanrı yerdeki hayvanların, gökteki kuşların tümünü topraktan yaratmıştı. Onlara ne ad vereceğini görmek için hepsini Âdem’e getirdi. Âdem her birine ne ad verdiyse, o canlı o adla anıldı. Âdem bütün evcil ve yabani hayvanlara, gökte uçan kuşlara ad koydu. Ama kendisi için uygun bir yardımcı bulunmadı.
RAB Tanrı Âdem’e derin bir uyku verdi. Âdem uyurken, RAB Tanrı onun kaburga kemiklerinden birini alıp yerini etle kapadı. Âdem’den aldığı kaburga kemiğinden [4] bir kadın yaratarak onu Âdem’e getirdi.
Âdem, “İşte, bu benim kemiklerimden alınmış kemik, etimden alınmış ettir” dedi, “Ona ‘Kadın’ denilecek, çünkü o adamdan alındı.” (Tevrat, Yaratılış 2:18-23).
Tevrat’a göre kadının yaratılma gayesi, erkeğin yalnızlığını gidermek ve ona yardımcı olmaktır. İsmi de yine erkek tarafından verilen bu kadın anlayışını Hıristiyanların kutsal kitabı İncil’de de bulmak mümkündür:
“…Erkek kadından değil, kadın erkekten yaratıldı. Erkek kadın için değil, kadın erkek için yaratıldı…” (İncil, 1. Korintliler, 11:8-9).

[1] Tevrat, Yaratılış 1:27. Lilith, Yahudi kültürüne Asur mitolojisinden geçmiştir (Lilitu).
[2] Tevrat’a göre Tanrı Âdem’i kendi suretinde yaratmış (Tekvin, 1:27, 9:6). Hristiyan inancına göre erkek, Tanrı benzerliğinde olup Tanrının yüceliğini yansıtır (İncil, 1. Korintliler, 11:7). Rivayetlere göre de Âdem Allah’ın suretinde yaratılmış (Hadis, Buhari, İstizan 1). Fakat Kur’an bunların hiçbirisini onaylamaz: “…Ona benzer hiçbir şey yoktur…” (Kur’an, Şûra [42] 11).
[3] Tevrat, Yaratılış 2:18-23.
[4] Yahudi kültüründe bunun Âdem’in 13. kaburgası olduğu ifade edilir (The Targum of Jonathan ben Uzziel, trans. J. W. Etheridge, London 1862, Genesis 2:21). Kur’an’a göre ise Âdem neyden yaratıldıysa eşi de aynı şeyden yaratılmıştır (Kur’an, Nisa [4] 1).