Aşağılık Maymunlar Olmak, Ne Demektir?

Aşağılık Maymunlar Olmak, Ne Demektir?

Kur’an’da kimi olumsuz davranışlar çeşitli hayvanların bazı davranışlarına benzetilmiştir. Bu benzetmelerle maksat hayvanları aşağılamak değildir. Çünkü hayvanlar, fıtratları gereği öyle davranırlar.

Bu benzetmelerden birisi olan maymun olmak (Bkz. Bakara [2] 65; Maide [5] 60; Araf [7] 166), müfessirlerin çoğu tarafından gerçek manada maymunlaşmak (mesh) olarak algılanmıştır. Oysaki burada sözü edilen maymunlaşma, yanlış yapan kişilerin, insan olarak kaldıkları halde, sadece kişiliklerinin değişimini simgelemektedir. Çünkü Bakara [2] 65’teki hasiîn خاسئن (aşağılık) kelimesi ancak akıllı varlıklar için kullanılır, hayvanlar için kullanılmaz [cemi müzekker salim]. Hasiîn, kiradeten (maymunlar) kelimesinin sıfatı olarak gelseydi, yani o insanlar gerçekten maymuna dönüşmüş olsalardı, hasieh خاسئة olması gerekirdi. Ayrıca bu ayetteki “aşağılık” kelimesi maymunu değil, şahsiyet olarak maymunlaşan insanları nitelemektedir.

Bakara [2] 66’da bu olayın hem o gün yaşayanlara hem de daha sonra gelecek olanları bir ders ve ögüt yapıldığı hatırlatılır. Gerçek manada bir maymunlaşma söz konusu olsaydı, o zaman günümüzde de kötülük yapanların maymunlaştığının görülmesi gerekirdi. Maymunlaşma hakiki değil, mecazi anlamda bugün de hala devam etmektedir. Ayrıca o insanlar gerçek olarak maymuna dönüştürülmüş olsalardı tövbe etme imkânından mahrum kalacaklardı (Nisa [4] 17-18).

Dolayısıyla ayette bahsedilen şey, olumsuz davranışları yapan insanların hakiki manada maymuna dönüşmesi değil, şahsiyetlerinin dönüşüme uğramasıdır.

Prof. Dr. Abdulaziz Bayındır, Dr. Yahya Şenol, Enes Alimoğlu’na teşekkürler.